Posted in ภาษาไทย ม4

มาตาปิตุคุณและอาจาริยคุณ

270742_193145670735895_2864062_n

ผู้แต่ง  พระยาศรีสุนทรโวหาร(น้อย อาจารยางกูร) in6

ตัวอย่างการอ่านทำนองเสนาะบทมาตาปิตุคุณ  

                  คำนมัสการมาตาปิตุคุณและอาจาริยคุณ เป็นผลงานการประพันธ์ของพระยาศรีสุนทรโวหาร (น้อยอาจารยางกูร) ซึ่งเป็นนักปราชญ์คนสำคัญของไทยในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ท่านได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้รอบรู้ในวิชาภาษาไทยและได้ชื่อว่าเป็นข้าราชการที่จงรักภักดีต่อพระมหากษัตริย์ ทั้งยังเป็นครูที่เปี่ยมด้วยคุณธรรม อุทิศชีวิตเพื่อพัฒนาการศึกษาของชาติอีกด้วย

 ที่มา

คำนมัสการมาตาปิตุคุณและอาจาริยคุณมีที่มาจากคาถาภาษาบาลี ดังนี้

คำนมัสการมาตาปิตุคุณ : มารดาทั้งสองเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยคุณอันหาที่สุดมิได้ ข้าพเจ้าขอไหว้เท้าทั้งสองของมารดาบิดาของข้าพเจ้าด้วยความเคารพอย่างสูง

คำนมัสการพระอาจริยคุณ : ครูอาจารย์ผู้ใหญ่และผู้น้อยทั้งหลายล้วนเป็นผู้มีพระคุณอันประเสริฐยิ่ง ได้อบรมสั่งสอนให้ศิษย์มีวิชาความรู้ ได้ให้โอวาทตักเตือนด้วยเมตตาธรรม ข้าพเจ้าขอกราบไหว้คุณครูอาจารย์เหล่านั้นด้วยความเคารพ

ลักษณะคำประพันธ์   

อินทรวิเชียรฉันท์ 11

อินทรวิเชียรฉันท์ 11 เป็นฉันท์ที่นำมาแต่งคำนมัสการมาตาปิตุคุณ และอาจริยคุณ มีลักษณะบังคับ ดังแผนผังต่อไปนี้

indharavichien11 (1)

  เนื้อเรื่องคำนมัสการมาตาปิตุคุณ  

                                     ข้าขอนบชนกคุณ           ชนนีเป็นเค้ามูล

                           ผู้กอบนุกูลพูน                      ผดุงจวบเจริญวัย

                          ฟูมฟักทะนุถนอม                  บ บำราศนิราไกล

                          แสนยากเท่าไรไร                   บ คิดยากลำบากกาย

                          ตรากทนระคนทุกข์               ถนอมเลี้ยง ฤ รู้วาย

                          ปกป้องซึ่งอันตราย               จนได้รอดเป็นกายา

                          เปรียบหนักชนกคุณ             ชนนีคือภูผา

                          ใหญ่พื้นพสุนธรา                  ก็ บ เทียบ บ เทียมทัน

                        เหลือที่จะแทนทด                  จะสนองคุณานันต์

                         แท้บูชไนยอัน                       อุดมเลิศประเสริฐคุณ

เนื้อเรื่องคำนมัสการอาจาริยคุณ 

                                       อนึ่งข้าคำนับน้อม                ต่อพระครูผู้การุญ

                           โอบเอื้อและเจือจุน                  อนุสาสน์ทุกสิ่งสรรพ

                           ยัง บ ทราบก็ได้ทราบ              ทั้งบุญบาปทุกสิ่งอัน

                           ชี้แจงและแบ่งปัน                    ขยายอัตถ์ให้ชัดเจน

                          จิตมากด้วยเมตตา                   และกรุณา บ  เอียงเอน

                           เหมือนท่านมาแกล้งเกณฑ์      ให้ฉลาดและแหลมคม

                          ขจัดเขลาบรรเทาโม-                หะจิตมืดที่งุนงม

                          กังขา ณ อารมณ์                      ก็สว่างกระจ่างใจ

                          คุณส่วนนี้ควรนับ                      ถือว่าเลิศ ณ แดนไตร

                          ควรนึกและตรึกใน                    จิตน้อมนิยมชม

Advertisements

ผู้เขียน:

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s