Posted in ภาษาไทย ม4, เกร็ดวรรณกรรม

ภูมิปัญญาทางภาษา

ภูมิปัญญาทางภาษา

หมายถึง ความฉลาดของบรรพบุรุษที่ต้องการถ่ายทอดความรู้ ความคิด ประสบการณ์ไว้ในภาษาและวรรณกรรมต่าง ๆ โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อต้องการสั่งสอนให้ข้อคิด คติเตือนใจและใช้เป็นแนวทางในการดำเนินชีวิตอย่างมีความสุขในสังคม
ลักษณะของภูมิปัญญาทางภาษา  
ภูมิปัญญาไทยในภาษาแสดงความงดงามของภาษาในเรื่องต่าง ๆ ดังต่อไปนี้    

  1. ศิลปะการใช้ถ้อยคำ มีลักษณะต่าง ๆ เช่น
ความสามารถในการสร้างคำ ภาษาไทยมีการคิดสร้างคำขึ้นใช้มากมาย เช่น คำซ้ำ คำซ้อน คำประสม การเลียนเสียงธรรมชาติหรือสิ่งต่าง ๆ เป็นต้น
ความหลากหลายในถ้อยคำ สามารถเลือกใช้ได้หลายคำโดยไม่ซ้ำกันซึ่งคนไทยมีแนวคิด
ในการนำคำที่คิดขึ้นมากมายนั้นมาจับกลุ่มใหม่ เรียกชื่อว่า คำพ้อง
การสัมผัสคล้องจอง คนไทยนิยมร้อยเรียงคำให้สัมผัสคล้องจองกันเพื่อจะได้จำง่าย
การเปลี่ยนแปลงคำ การยืมคำภาษาอื่นมาใช้ในภาษาไทยจะเปลี่ยนแปลงให้สะดวกในการเขียนและการออกเสียง
การพลิกแพลงคำ คำภาษาต่างประเทศบางคำออกเสียงยากจึงพลิกแพลงเพื่อให้สะดวกในการออกเสียง
การเรียงคำ เพื่อให้ดูดีมีความไพเราะ การเรียบเรียงคำให้โดดเด่นน่าสนใจในรูปของคำขวัญ คำคม คำพังเพย สำนวน สุภาษิต เป็นต้น
การผวนคำ เป็นการนำคำมาสับที่สับเสียงเพื่อให้เกิดความหมายใหม่ หรืออาจไม่มีความหมายเลยแต่แสดงถึงความมีอารมณ์ขันและความสนุกสนานของคนไทยในการสร้างสรรค์คำใหม่เท่านั้น
  2. ลักษณะเด่นทางภาษา ภาษาไทยมีลักษณะที่แตกต่างจากภาษาอื่นหลายเรื่องดังนี้
ภาษาไทยมีวรรณยุกต์ ทำให้คำคำเดียวสามารถเปลี่ยนวรรณยุกต์เพื่อเปลี่ยนความหมายได้
ภาษาไทยมีลักษณนาม เพื่อบอกลักษณะของคำ ซึ่งเป็นความสามารถของคนไทยที่ช่างคิดประดิษฐ์ถ้อยคำขึ้นมาใช้
ภาษาไทยมีระดับ ทั้งที่เป็นพิธีการ ทางการ กึ่งทางการและไม่เป็นทางการ ต้องใช้ให้ถูกต้องเหมาะสมกับกาลเทศะ
   3. ภูมิปัญญาไทยในบทประพันธ์ ซึ่งแสดงถึงภูมิปัญญาไทยอันยอดเยี่ยมในการใช้ถ้อยคำ นอกจากกวีจะเลือกสรรถ้อยคำที่มีความไพเราะลึกซึ้งกินใจแล้วยังได้สอดแทรกความรู้ ความเชื่อ ขนบธรรมเนียมประเพณี วัฒนธรรมและสภาพการดำเนินชีวิตไว้ด้วย

(แหล่งข้อมูล : http://kroobannok.com/board_view.php?b_id=23569&bcat_id=16)

ลักษณะของวรรณกรรมพื้นบ้าน

  1. เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่เล่าสืบทอดกันมาแบบปากต่อปาก
  2. เป็นแหล่งข้อมูลที่บันทึกขนบธรรมเนียมประเพณีของคนในท้องถิ่น
  3. ไม่ปรากฏนามผู้แต่งที่ชัดเจน
  4. ใช้ภาษาถิ่น
  5. ใช้ตัวอักษรท้องถิ่น
  6. ใช้ฉันทลักษณ์ท้องถิ่น
  7. เนื้อเรื่องมีจุดมุ่งหมายเพื่อสนองความต้องการของคนในท้องถิ่นบางประการ เช่น ให้ความบันเทิง เพื่ออธิบายสิ่งที่คนสมัยนั้นไม่เข้าใจ และเพื่อสอนจริยธรรมและพฤติกรรมให้คนในท้องถิ่น

    ประเภทของภูมิปัญญาทางภาษา

1. เพลงพื้นบ้าน หรือ เพลงชาวบ้าน มี 5 ประเภท ได้แก่      

          1.1 เพลงกล่อมเด็ก  ใช้ร้องเพื่อกล่อมเด็กให้นอนหลับง่าย ไม่โยเย          

          1.2 เพลงปลอบเด็ก เป็นเพลงที่ผู้ใหญ่ร้องเล่นกับเด็กเพื่อปลอบหรือหยอกเด็กเป็นเพลงสั้นๆใช้คำง่ายๆ มักเลียนเสียงธรรมชาติ เพื่อเรียกร้องความสนใจของเด็ก หรืออาจมีการแสดงประกอบเพื่อให้เด็กได้รู้จักใช้อวัยวะแขนขา เช่น เพลงตั้งไข่ เพลงโยกเยก เป็นต้น

          1.3 เพลงร้องเล่น    คือเพลงที่เด็กร้องเล่นกับเพื่อนๆ อาจจะล้อเลียนหรือเพื่อความสนุกสนาน เช่น เพลงหัวล้าน เพลงผมเปีย 

          1.4 เพลงประกอบการละเล่นของเด็ก  คือเพลงที่ร้องประกอบการละเล่นของเด็ก เช่น เพลงรีๆข้าวสาร เพลงมอญซ่อนผ้า

          1.5 เพลงปฏิพากย์   หมายถึง เพลงที่ร้องโต้ตอบกันระหว่างผู้ชายกับผู้หญิง โดยใช้ปฏิภาณไหวพริบหรือที่เรียกว่า “ร้องแก้” นั่นเอง เช่น เพลงเกี่ยวข้าว เพลงฉ่อย 

แหล่งเรียนรู้เพิ่มเติม

http://kanchanapisek.or.th/kp6/sub/book/book.php?book=34&chap=2&page=t34-2-infodetail04.html

2. ปริศนาคำทาย  

3. นิทานพื้นบ้าน 

4. สำนวน สุภาษิต  คำพังเพย 

5.  ตำนาน 

                                 

ตัวอย่าง ภูมิปัญญาทางภาษาประเภทต่างๆ 

   เพลงกล่อมเด็ก 

  เพลงปลอบเด็ก

  เพลงเด็กร้องเล่น

  เพลงประกอบการละเล่น

  เพลงปฏิพากย์ / เต้นกำรำเคียว

  • เพลงเรือ

  นิทานพื้นบ้าน

  • นิทานพื้นบ้านภาคกลาง
  • นิทานอธิบายเหตุ
  • นิทานชาดก
  • นิทานพื้นบ้านภาคเหนือ
  • นิทานพื้นบ้านภาคอีสาน

  ตำนาน เมืองลับแล

 ตำนานผีไทย

ตำนานน่ารู้

 สำนวน สุภาษิต คำพังเพย

  • ผญาอีสาน
  • ภาษิตล้านนา

ปริศนาคำทาย   

 

 

 

Advertisements

ผู้เขียน:

2 thoughts on “ภูมิปัญญาทางภาษา

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s