Posted in การแต่งคำประพันธ์, เกร็ดวรรณกรรม, Uncategorized

กลบท

พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554  ได้ให้คำนิยามของ กลบท ไว้ว่า

กลบท [กนละ-] น. คำประพันธ์ที่บัญญัติให้ใช้คำหรือสัมผัสเป็นชั้นเชิงยิ่งกว่าธรรมดา เช่น เจ้าโศกแคนแค่นแค้นดั่งแสนศร  มารานร่านร้านรอนให้ตักไษย  ว่าโอโอ่โอ้กำม์มาจำไกล  เวรุชื่อใดจองจ่องจ้องประจาน(กลบทตรีประดับ)  

กลบทแต่ละชนิดจะมีกลวิธีการแต่งหรือชั้นเชิงที่แตกต่างกันไป 

ตัวอย่าง 

นาคบริพันธ์  F8461074-1

๏ กุมภาพาล ชาญชลา สาคเรศ   สาครินทร์ ถิ่นประเทศ สำนึงถึง
สำนักสู่ อยู่ประจำ อย่ารำพึง   อย่ารำพรรณ อันซึ่ง จะวายชล
จะวายชาญ หาญกล้า ดีกว่าสอน   ดีกว่าสั่ง ฟังดูก่อน ใช่เหตุผล
ใช่เหตุเผื่อ เจือจาน ป่วยการกล   ป่วยประกอบ ชอบแต่ยล ดูท่าทาง
ดูท่าที่ ที่จะสั่ง จะสอนศิษย์   จะสอนสู่ ดูชนิด อย่าอางขนาง
อย่าอ้างขนาด คาดคะเน คะนึงพลาง   คะนึงพลอย คล้อยเป็นกลาง อย่างเอียงเอง

อักษรสลับล้วน

๏ การก่อนกอบ ชอบช่องเช่น เห็นเหนห่าง   จำจากจาง หมางเมินม่าย ฝ่ายฝ่าฝูง
ยลเยี่ยงอย่าง พ่างพื้นเพื่อ เจือจานจูง   สิ่งส่วนสูง มุ่งเมียงมาด คาดเคียงควร
เอื้อนออกอ้าง อย่างยิ่งยาก บากเบือนเบี่ยง   พูดพอเพียง เอียงอ่อนโอษฐ์ โหดหวงหวน
เพราะพริ้งพร้อม กล่อมกล่าวกลืน ชื่นชอบชวน   โลมเล่ห์ล้วน ยวนแย้มยั่ว ทั่วถ้วนทาง
แถวถิ่นเถิน เนินน่านน้ำ ข้ามเขตโขด   ห้วงหาดโหด โฉดเชื้อชัก ขวักไขว่ขวาง
แม้ไม่มี ที่ทัดทัน กั้นกีดกาง   แบ่งเบาบ้าง ข้างข้อคำ ร่ำรีรอ

กบเต้นต่อยหอย  กบ1    กบ1

๏ ใจหวนคิด จิตห่วงข้อง คือขุมทุกข์   ไม่จืดจาง หมางจากสุข ในสงสาร
ปางเมื่อเห็น เป็นมาให้ ใจรำคาญ   ชวนต่อกอบ ชอบแต่การ ลำบากกาย
เพื่อตัณหา พาเตือนให้ เป็นห่วงยุค   เปลื้องไม่ลง ปลงไม่หลุด สุดสิ่งหมาย
ลูกที่รัก ลักที่รู้ อยู่ทุกราย   เป็นเช่นบ่วง ปวงชนบ่าย ไม่พ้นคอ
เหตุโลภมาก หากลาภมุ่ง บำรุงจิต   เหลือทางปลด ลดทิ้งปิด จริงเจียวหนอ
ที่สันดาน ท่านสันโดษ ประโยชน์พอ   มาตรไม่เตือน เหมือนไม่ต่อ ส่อเค้ามูล
                 

สิงโตเล่นหาง  สิง1

๏ อย่าจงเจียด เบียดเบียนทรัพย์ กับผู้ยาก   ถึงน้อยมาก หากคิดไป ไม่ถูกที่
ดูเหลือแค่น แสนลำบาก ยากจะมี   ใช่วิถี ที่จะเดิน เขินใจตน
เหมือนหาเลือด เชือดตีนปู ดูเป็นขัด   จะคิดลัด ตัดต่อยหัก สักพันหน
ก็เห็นเหนื่อย เมื่อยมือเปล่า เศร้าใจจน   ยากจะค้น พ้นแห่งหา น่าอายใจ
กอบการกิจ คิดผันผ่อน อ่อนโอบเอื้อ   ตรองจิตเจือ เชื้อเชิงชัด อัชฌาศัย
อารีรอบ กอบเมตตา ปรานีใน   สิ่งชอบให้ ใจแช่มชื่น รื่นรมย์ยล

มักกรคาบแก้ว  มังกร

๏ กอบกิจใด ให้พินิจ ดูกิจกอบ   หลงอย่าลืม ปลื้มแต่ชอบ ที่อย่าหลง
พงศ์พื้นเผ่า เหล่ามิตร พิศพื้นพงศ์   ไกลใก้ลเรียง เคียงคง วงศ์ใกล้ไกล
แผ่เผื่อจิต คิดโอบเอื้อ จักเผื่อแผ่   ไหนที่ควร ครวญให้แน่ แท้ที่ไหน
ใจที่รัก จักอารี ดูที่ใจ   ควรจะผ่อน หย่อนให้ อย่างไรจะควร
ที่ควรให้ หรือไม่ให้ ให้ควรที่   หวนหักจิต คิดให้ดี อย่าหักหวน
ครวญใคร่ความ ตามทำนอง ตรองใคร่ครวญ   พรายแพร่งมี แต่ที่ควร จะแพร่งพราย

กบเต้นสามตอน  กบ3

๏ ใช่การ ชาญกอบ ชอบกิจ   เพ่งมอง ผองมิตร พิศหมาย
ข้อกล่าว ข่าวกล้ำ คำกลาย   เหมือนแทน แม่นทาย หมายที
ตริจง ตรงจอง ตรองแจ้ง   เยื้องหน่าย ย้ายแหนง แย้งหนี
หลีกเดา เลาด่วน ล้วนดี   ท่าหมาง ทางมี ที่มา
คำร้อน ข้อนแรง แข่งรู้   เพื่อนหู ผู้หาญ พาลหา
เช่นเพื่อ เชื่อพัก ชักพา   น้อยอับ นับอ้า น่าอาย

กินนรเก็บบัว    บัว

๏ อย่าพึงด่วน พึงดู ให้รอบคอบ   จะควรชอบ ควรชัง ฟังเงื่อนสาย
จงตรองหน้า ตรองหลัง สังเกตกาย   อย่าคิดหมาย คิดมุ่ง แต่ใจตน
หากจะโกรธ จะแค้น แสนสาหัส   พึงประหยัด ประโยชน์เพ่ง ให้พอผล
แม้ควรหยุด ควรยั้ง ชั่งกระมล   อย่าทุรน ทุรายหวัง ลำพังใจ
สิ่งที่ร้าว ที่ราน ประหารหัก   แล้วจะชัก จะชอบ อย่าสงสัย
ฟังคำนวณ คำนึง คะเนใน   ที่สิ่งไร สิ่งร้อน ผ่อนให้ครวญ
          

ตรีพิธพรรณ

๏ สกุลรักษ์ ลักษณ์ส่อ นรลักษณ์   พิศผิวพักตร์ ภูมิพักตร จะพักตรสงวน
ทั้งถ้อยคำ คมคำ ทุกคำควร   ฟังสำนวน น้ำนวน ชะนวนใน
เมื่อต่อหน้า ดูหน้า ก็น่าคบ   ลับหลังหลบ เหลือหลบ  หลบไม่ไหว
ดูแสนกล ซ่อนกล ซ้อนกลไก   ล้วนเลศใน แนมใน อยู่ในที
พอเห็นท่า พลั้งท่า เป็นท่าได้   ก็ตรองใจ กริ่มใจ เอาใจหนี
ใครหลงลม เชื่อลม ลิ้นลมมี   ก็แต่ที่ ถึงที่ ที่อัประมาณ

(จากกลบทสุภาษิต  ของหลวงธรรมาภิมณฑ์ (ถึก  จิตรกถึก)

cartoon-thai-057  แหล่งเรียนรู้เพิ่มเติม

https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%81%E0%B8%A5%E0%B8%9A%E0%B8%97

http://www.homelittlegirl.com/index.php?PHPSESSID=a6rcf0qsj5pgsrg9vgr2ndlk97&board=40.0

 

Advertisements

ผู้เขียน:

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s